Een koudemiddel is de stille kracht achter je warmtepomp. Het haalt warmte uit de omgeving om je woning mee te verwarmen. De keuze van het koelmiddel heeft zo een belangrijke invloed op het rendement, de prijs en hoe toekomstbestendig je warmtepomp is. Zeker nu Europa de regelgeving rond F-gassen aanscherpt. Dit moet je weten over koudemiddelen in een warmtepomp.
| Head | Head | Head | Head | Head |
|---|---|---|---|---|
| Cell | Cell | Cell | Cell | Cell |
Een koudemiddel, ook wel koelmiddel genoemd, is een speciale vloeistof die door je warmtepomp circuleert en warmte transporteert. Het neemt warmte op uit de buitenlucht en geeft die vervolgens af aan je verwarmingssysteem. Kenmerkend aan een koudemiddel is zijn lage kookpunt, waardoor het zelfs bij koude temperaturen snel verdampt. Door die damp samen te persen, stijgt de temperatuur.
Je ziet het: het koudemiddel is essentieel voor de werking van je warmtepomp. Alleen zit er ook een keerzijde aan. Bij de montage of door slijtage kan koelmiddel lekken. Omdat sommige types schadelijk zijn voor het milieu legt Europa het gebruik ervan steeds strenger aan banden.
GWP staat voor Global Warming Potential. Dit cijfer geeft aan hoeveel een koudemiddel bijdraagt aan de opwarming van de aarde in vergelijking met CO₂. Voor de duidelijkheid: CO₂ zelf heeft dus een GWP van 1.
De verschillen tussen koelmiddelen zijn enorm. R32, een veelgebruikt synthetisch koudemiddel in splitsystemen, heeft een GWP van 675. Ontsnapt er 1 kilogram R32, dan is de klimaatimpact vergelijkbaar met die van 675 kilogram CO₂. Bij R290, beter bekend als propaan, ligt het GWP op 0,02 en gaat het dus om een luttele 20 gram.
Koudemiddelen worden in 2 groepen opgedeeld: synthetische zoals R32, en natuurlijke zoals R290. Synthetische koelmiddelen zijn kunstmatig geproduceerde chemische gassen. De natuurlijke varianten komen al in de natuur voor. Denk aan CO₂, propaan en ammoniak.
Door de grote milieu-impact van die eerste groep synthetische middelen scherpt Europa de regels stelselmatig aan. De F-gassenverordening (EU) 2024/573 bepaalt onder meer welke koudemiddelen nog gebruikt mogen worden in nieuwe warmtepompen.
Die regels worden de komende jaren steeds strenger. Vanaf 2035 mogen nieuwe splitsystemen tot en met 12 kW in principe helemaal geen F-gassen meer bevatten. Natuurlijke koudemiddelen met een verwaarloosbare klimaatimpact, zoals R290, winnen daardoor terrein.
Door de strengere regelgeving schakelen fabrikanten versneld over op natuurlijke koudemiddelen, met R290 op kop. Niet verwonderlijk: propaan heeft een GWP van amper 0,02 en valt als natuurlijk koudemiddel niet onder de uitfasering van F-gassen.
Dat wil niet zeggen dat een warmtepomp op R32 afgeschreven is. Nieuwe lucht-luchtwarmtepompen tot en met 12 kW met een GWP van 150 of hoger mogen nog tot 2029 op de markt komen.
Wil je vandaag al kiezen voor een koudemiddel met een minimale klimaatimpact, waarmee je nog jarenlang goed zit? Dat heeft een warmtepomp met R290 een streepje voor.
R290 is propaan en dus een brandbaar koudemiddel. Dat klinkt spannender dan het is. Bij een correcte installatie is een warmtepomp op R290 perfect veilig.
Bij een monoblockwarmtepomp zit het koudemiddel volledig in de buitenunit en komt het dus niet in je woning. De fabrikant bepaalt precies hoeveel vrije ruimte rond de unit nodig is en welke afstand je moet bewaren tot bijvoorbeeld ramen en kelderopeningen. Laat je warmtepomp daarom altijd plaatsen door een ervaren installateur die vertrouwd is met R290 en de veiligheidsvoorschriften nauwgezet volgt.
In Nederland bepaalt het koudemiddel sinds 2026 mee of je een subsidie krijgt voor je warmtepomp. In Vlaanderen ligt dat anders. Mijn VerbouwPremie stelt geen specifieke eisen aan het type koudemiddel of de GWP-waarde.
Wel moet je warmtepomp aan een aantal technische voorwaarden voldoen. Zo is onder meer een Europees productlabel van A+ of beter voor verwarming vereist. Het koudemiddel kan de energieprestaties van een warmtepomp beïnvloeden, maar R290 is op zich dus geen voorwaarde om de Vlaamse premie te krijgen.
Ontdek de premievoorwaarden in Vlaanderen
Een warmtepomp koop je voor vele jaren. Stel daarom deze 5 vragen aan elke installateur die bij je langskomt. Zo weet je hoe duurzaam je warmtepomp is en hoe betrouwbaar je installateur.
Een goede installateur kan op elke vraag een duidelijk antwoord geven.
Neem de proef op de som
Het koudemiddel zegt niet alles over de geschikte warmtepomp voor jouw woning. Ook het vermogen, je huidige verwarmingssysteem en de beschikbare ruimte spelen mee.
Onze energiespecialist bekijkt het volledige plaatje. Tijdens een gratis plaatsbezoek analyseren we je woning en adviseren we je over een warmtepomp waarmee je jarenlang goed zit. Heb je nog vragen over de koelmiddelen? Stel ze rechtstreeks tijdens het adviesgesprek.
Vraag een gratis plaatsbezoek
Met het Actieplan Warmtepompen 2030 hoopt Vlaanderen de overstap naar elektrisch verwarmen in een stroomversnelling te krijgen. Wat betekent het plan concreet voor jou? We zetten de belangrijkste punten op een rij.
Wie in augustus 2026 een nieuw contract tekent, betaalt het meest in drie jaar: 1.359 euro voor stroom en 1.780 euro voor gas. Vast of variabel energiecontract? Ontdek wie de piek voelt, wanneer, en hoe je je woning er minder gevoelig voor maakt.
Sta je voor een verbouwing en vraag je je af hoe je to-dolijst eruit moet zien? We zetten we de belangrijkste renovatietrends van 2026 op een rij.
Ontvang deskundig advies op maat voor jouw energetische renovatie. Vul het formulier in en wij nemen snel contact met je op!
